Een gebit dat over de jaren is gaan slijten zie je vaak pas als de gevolgen niet meer te ontkennen zijn: een lagere beet, scherpe randjes, gevoelige tanden of een glimlach die er een stuk minder vol uit ziet. Bij gebitsslijtage zijn de oorzaken vaak onzichtbaar in het dagelijks leven, maar het schade-effect bouwt zich jaren op. In deze case study bij VLIJT Tandartsen in Eindhoven laten we zien hoe een multidisciplinaire aanpak met onze partners in de orthodontie een volledig gesleten gebit weer terugbracht in vorm, beet en functie.
Wat is gebitsslijtage?
Gebitsslijtage is verlies van tandweefsel dat niet vanzelf terugkomt. Tandglazuur is het hardste materiaal in je lichaam, maar het is wel kwetsbaar voor zuren en mechanische belasting. Wanneer slijtage doorzet, verlies je niet alleen glazuur, je verliest ook beethoogte. Je tanden worden korter, de verhouding tussen boven- en onderkaak verandert, en de functie van het gebit gaat achteruit.
Slijtage kent grofweg drie oorzaken die los of in combinatie kunnen optreden:
- Erosie: chemische slijtage door zuren. Denk aan frisdrank, sportdrank, citrusvruchten of, zoals in deze case, langdurige blootstelling aan zuur chloorwater.
- Attritie: mechanische slijtage door tanden tegen tanden. Vaak veroorzaakt door knarsen of klemmen.
- Abrasie: slijtage door externe factoren, zoals te hard poetsen of een verkeerd toegepaste poetstechniek.
In deze blog kijken we naar een patiënt die slijtage heeft over zijn volledige gebit, veroorzaakt door een combinatie van stand en functie van het gebit plus jarenlange blootstelling aan chloorwater.
De case: een actieve waterpoloër met opgebouwde schade
Onze patiënt is een volwassen man die op hoog niveau waterpolo speelt. Meerdere keren per week ligt hij in het zwembad om te trainen en wedstrijden te spelen. Voor zijn sport een groot pluspunt. Voor zijn gebit blijkt het na verloop van tijd een duidelijke factor.
Wat we klinisch zien bij intake:
- Slijtage op alle tanden en kiezen, niet alleen lokaal maar gelijkmatig verdeeld
- Verlies van beethoogte doordat de boven- en onderkaak niet meer in de oorspronkelijke verhouding samenkomen
- Scherpe randjes aan de voortanden, een typisch teken van gevorderd glazuurverlies
- Stand en functie van het gebit die de slijtage hebben versneld: tanden die elkaar niet optimaal raken belasten bepaalde plekken extra
- Tanderosie veroorzaakt door regelmatige blootstelling aan zuur water
De combinatie van stand, functie en chloorwater maakt deze case bijzonder, en bepaalt mee welke route we kiezen.
Waarom chloorwater je gebit aantast
Zwembadwater wordt behandeld met chloor om bacteriën te doden. Om dat chloor optimaal te laten werken, wordt de pH-waarde van het water binnen een bepaalde range gehouden. In de praktijk schiet die pH soms te ver omlaag waardoor het water aan de zure kant gaat zitten.
Wanneer je je gezicht meerdere keren per week in zuur water onderdompelt, lost het beschermende tandglazuur langzaam op. Dit proces heet tanderosie. Het glazuur wordt dunner, de tanden worden gevoeliger, en op den duur zie je verkleuringen en kortere tanden. Voor competitieve zwemmers en waterpoloërs is dit een bekend, maar weinig besproken risico.
Voor deze patiënt was de combinatie helder: jarenlang intensief trainen heeft het glazuur stelselmatig verzwakt, en de stand van het gebit deed de rest. Hij was zich bewust van de schade en wilde graag een traject starten om alles terug te brengen op orde.
Waarom we kozen voor multidisciplinair
Bij gebitsslijtage van deze omvang kun je niet volstaan met composietvullingen plaatsen op de versleten plekken. Dat zou misschien een paar maanden goed staan, maar binnen het jaar zit je weer met dezelfde problemen op net andere plekken. De stand en functie moet eerst kloppen voordat het herstel duurzaam is.
Daarom kozen we voor een multidisciplinaire aanpak: samenwerking met een orthodontist die de stand van de tanden en kiezen eerst optimaliseert met een beugel, gevolgd door composietopbouw vanuit onze eigen praktijk om de verloren beethoogte te herstellen.
Bij VLIJT bieden we orthodontie via aligners aan, maar niet elke case past daar binnen. Voor deze patiënt was een vaste beugel klinisch passender vanwege de complexiteit van de bewegingen die nodig waren. Een specialistische orthodontist behandelt zo’n case duurzamer dan we met aligners zouden kunnen.
Een goede samenwerking met de orthodontist is essentieel voor het slagen van deze behandeling. Wij stellen samen met de orthodontist een behandelplanning en tijdspad op, voordat we ook maar één stap zetten. Die planning bespreken we vervolgens uitgebreid met de patiënt zodat hij precies weet wat hem te wachten staat, hoe lang het duurt en wat het einddoel is.
De behandeling: beugel eerst, dan opbouw
We doorlopen het traject in drie hoofdfases:
- Orthodontische fase met vaste beugel via onze partner-orthodontist. Doel: de tanden en kiezen in de juiste stand brengen zodat de beet weer klopt en de slijtagepatronen niet terugkomen.
- Voorbereidende fase waarin we, als de orthodontische behandeling bijna klaar is, met een opwas de juiste verhoudingen terugbrengen in boven- en onderkaak.
- Composietopbouw waarbij we de verloren tandhoogte herstellen met composiet, een minimaal invasieve manier om de slijtage te corrigeren zonder gezonde tandstructuur op te offeren.
Stap 1: De beugel doet zijn werk
Voor de start van de composietopbouw moet de stand kloppen. De orthodontist plaatst een vaste beugel en stuurt de tanden en kiezen stapsgewijs naar de positie die op het langetermijn-plan past. Deze fase duurt enkele maanden tot ongeveer een jaar, afhankelijk van hoeveel beweging er nodig is.
In deze fase ondergaan we als praktijk zelf geen actieve behandelingen. We monitoren wel mee, zodat we weten wanneer de orthodontist klaar is met de fijnafstelling en wij kunnen aanhaken.
Stap 2: De opwas
Wanneer de beugel zijn werk bijna heeft gedaan, gaan wij aan de slag met een opwas op gipsmodellen. Onze tandtechnieker bouwt op die modellen, in was, de nieuwe situatie op met de juiste beethoogte, verhouding en tandvorm. Dit is de blauwdruk waar we mee gaan werken.
De opwas bespreken we met de patiënt zodat hij vooraf ziet hoe de uiteindelijke vorm zal zijn. Geen verrassingen achteraf, geen “we zien wel hoe het uitpakt”.
Stap 3: De composietopbouw
In één behandeldag, of in een paar opeenvolgende sessies, brengen we composiet aan op de versleten tandvlakken. We werken vanaf de opwas, dus elke tand krijgt precies de vorm en hoogte die we vooraf hebben uitgetekend.
Composiet is een minimaal invasieve keuze: we hoeven geen gezond tandweefsel weg te slijpen om plek te maken zoals bij kronen of facings, en we kunnen de behandeling later relatief eenvoudig bijwerken of vervangen als dat nodig is.
Stap 4: Eindfase met de beugel
Op dezelfde dag van de composietopbouw gaat de patiënt nog terug naar de orthodontist. De beugel wordt opnieuw bevestigd om de tanden en kiezen, nu met hun nieuwe composiet-vlakken, in de optimale beet te zetten. Dit is de finale fine-tuning die de samenwerking tussen onze praktijk en de orthodontist mogelijk maakt.
Het resultaat: een volledige glimlach terug
Wat zie je terug aan het eind van het traject:
- Beethoogte hersteld: boven- en onderkaak staan weer in de juiste verhouding
- Functie weer optimaal: kauwen verdeelt de belasting zoals het hoort, geen lokale overbelasting meer
- Esthetiek herwonnen: de tanden zijn weer in proportie, scherpe slijtageranden zijn weg, de glimlach voelt vol en natuurlijk
- Duurzaam herstel: doordat de stand klopt en de slijtage-veroorzakers (in dit geval de waterpolo-blootstelling) verminderen of stoppen, blijft het resultaat lang behouden
Meneer is voornemens te stoppen met de sport op het oude niveau, wat de duurzaamheid van het herstel verder ondersteunt. Belangrijk: stoppen met de sport is geen vereiste voor zo’n behandeling. Voor mensen die door willen sporten kunnen we ook een aangepast onderhouds- en preventieschema opzette
Het verschil zit niet alleen in de mond. Een herstelde glimlach beïnvloedt hoe iemand zich presenteert. Meneer geeft zelf aan dat hij weer met een volledige lach de deur uit kan.
Wat maakt een multidisciplinaire aanpak bij VLIJT anders?
Niet elke tandartspraktijk werkt structureel samen met andere disciplines. Bij VLIJT Tandartsen in Eindhoven hebben we een vast netwerk van specialisten waarmee we cases als deze afstemmen.
Een: één plan, meerdere specialisten. De patiënt heeft één behandelplan en één overzicht, ook al werken er meerdere praktijken aan mee. Wij coördineren en zorgen dat alle stappen op elkaar afgestemd zijn.
Twee: geen pingpong tussen praktijken. De afspraken bij de orthodontist en bij ons worden in overleg ingepland zodat het traject vloeiend loopt. Geen “ga eerst hier heen, dan zien we weer”.
Drie: minimaal invasief blijft het uitgangspunt. Ook bij grote trajecten kiezen we voor de minst ingrijpende oplossing die het probleem duurzaam oplost. Bij deze case betekent dat composiet in plaats van kronen, zolang de klinische situatie dat toelaat.
Vier: bewust werken aan de oorzaak. We behandelen niet alleen de slijtage, we kijken naar wat het veroorzaakt. Zonder gesprek over levensstijl, sport, voeding of poetsgedrag is elk herstel tijdelijk.
Vijf: digitale planning. Onze opwas, scans en plannen werken we digitaal uit. Daardoor weet je vooraf wat het eindresultaat moet worden, en kun je beslissen op basis van een echte voorvertoning.
Veelgestelde vragen over gebitsslijtage en multidisciplinaire behandeling
Hoe lang duurt zo’n multidisciplinair traject? Het hangt af van de hoeveelheid orthodontische beweging die nodig is. Reken op 9 tot 18 maanden vanaf de start van de beugel tot aan het eindresultaat. De composietopbouw zelf is een kortere fase aan het einde van het traject.
Doet de behandeling pijn? De orthodontische fase kan de eerste dagen na bijstelling wat drukgevoel geven, vergelijkbaar met elke beugelbehandeling. De composietopbouw zelf is onder lokale verdoving en pijnloos. Na elke sessie verdwijnt eventuele gevoeligheid binnen 1 tot 3 dagen.
Hoe lang gaat composiet op gesleten tanden mee? Met goed onderhoud en regelmatige controle gaat composiet op tanden gemiddeld 7 tot 12 jaar mee. Vaak langer als de slijtage-oorzaak is weggenomen. Het voordeel van composiet boven kronen: aanpassen of bijwerken is makkelijker.
Wordt zo’n traject vergoed? Restauratief werk en orthodontie vallen verschillend in de zorgverzekering. We helpen je vooraf met een overzicht van de te verwachten kosten zodat je weet wat je verzekering bijdraagt. We doen geen aannames over jouw polis.
Kan dit ook zonder beugel? Soms wel, soms niet. Bij milde slijtage waarbij de stand goed is, kunnen we direct opbouwen met composiet. Bij gevorderde slijtage waarbij de stand de oorzaak is, leidt opbouw zonder orthodontie tot opnieuw slijtage. Dat geven we vooraf eerlijk aan tijdens het intake-gesprek.
Moet ik stoppen met zwemmen of waterpolo? Nee. Wel adviseren we een onderhoudsschema en eventueel beschermende maatregelen tijdens trainingen. Vraag bij je intake naar wat past bij jouw sportbelasting.
Wat als de slijtage door knarsen komt? Bij attritie (knarsen of klemmen) hoort een beschermende knarsplaat vaak bij het behandelplan. Anders sleep je het nieuwe composiet ook weer weg. We bespreken dit als onderdeel van het preventie-deel van het plan.
Op zoek naar een tandarts voor gebitsslijtage in Eindhoven?
Als je merkt dat je tanden korter worden, scherpere randjes hebben gekregen, gevoeliger zijn dan vroeger, of als anderen het je hebben aangeraden, is een intake-gesprek bij ons zinvol. Niet om meteen een groot traject in te plannen, maar om vast te stellen wat er klinisch speelt en welke oplossing past.
Bij VLIJT Tandartsen in Eindhoven (gezondheidscentrum Strijp-S) plannen we een uitgebreid intake-gesprek waarin we de slijtage in kaart brengen, de oorzaak bespreken en de behandelmogelijkheden helder uitleggen. Geen druk om vandaag te beslissen, geen verkoop. Wel een eerlijk plan.
👉 Plan een intake bij VLIJT Tandartsen, wij nemen binnen 1 werkdag contact op.
Meer over de behandelingen die in een gebitsslijtage-traject kunnen voorkomen:
